Waarom een nieuw EU-referendum?

Nederland heeft in juni 2005 met een ruime meerderheid ‘nee’ gezegd tegen de Europese Grondwet. Het verdrag dat nu in elkaar gezet wordt, is een reactie op dat ‘nee’ en moet aan dat ‘nee’ tegemoet komen. Daarom is het niet meer dan logisch dat ELKE opvolger van de Europese Grondwet ook aan de kiezers ter goedkeuring wordt voorgelegd. Hoe het beestje ook genoemd wordt.

De regering poogt zich onder een referendum uit te wurmen door verschillende symbolen die met een grondwet geassocieerd worden, uit de weggestemde tekst te halen. De vlag en het volkslied (Beethoven’s ‘Ode an die Freude’) worden niet meer genoemd in het nieuwe EU-verdrag. Dat is niets minder dan boerenbedrog.

Ten eerste is dit puur een formaliteitskwestie: natuurlijk wordt de blauwe EU-vlag niet afgeschaft en klinkt Beethoven net zo luid bij elke EU-gelegenheid. Ten tweede, belangrijker, staat de vraag of het om een grondwet, verdrag of grondwettelijk verdrag gaat, los van de vlag en het volkslied. De Nederlandse grondwet noemt de driekleur of het Wilhelmus ook nergens. Een constitutionele tekst is een tekst die de grondslagen van een politieke entiteit opsomt. En precies dat doet het Europese verdrag, want 95% van de inhoud is hetzelfde. Dat het Grondrechtenhandvest uit het verdrag is gehaald, is ook wederom puur optisch: want in het nieuwe verdrag wordt nog steeds gesteld dat het Grondrechtenhandvest bindend zal zijn. Of het nu in de tekst staat of erbuiten, dezelfde regels gelden en daar gaat het om.

De reactie van de Belgische premier Verhofstadt op al deze doorzichtige manoeuvres was veelzeggend: ,,We hebben een hond, maar niemand wil het nog een hond noemen. Dus snijden we de staart eraf, naaien het beest een paar andere oren aan en trekken zijn muil verder open. En als iemand zegt dat het beest nog blaft, zeggen we dat het niet waar is.’’