Zijn referenda mogelijk in Nederland?
Hieronder vindt u in het kort welke mogelijkheden burgers in Nederland hebben om referenda te verkrijgen op nationaal, provinciaal en gemeentelijk niveau.
Er is geen landelijke wetgeving die rechten geeft aan burgers om referenda aan te vragen. Er heeft 3 jaar lang een zwakke referendumwet (Tijdelijke Referendumwet) bestaan. Deze was bedoeld om de tijd tot aan een Grondwetswijziging voor referenda te overbruggen. Maar de grondwetswijziging sneuvelde door weerstand van vooral CDA en VVD en de Tijdelijke Referendumwet is na 31 december 2004 niet verlengd.
Wel kan de Tweede Kamer (evenals gemeenteraden en Provinciale Staten) met een gewone meerderheid besluiten om een 'raadplegend referendum' te houden (een van bovenaf geinitieerd, niet-bindend referendum). Dat is gebeurd op 1 juni 2005 met het landelijke referendum over de Europese Grondwet.
Naar schatting 10 procent van de gemeenten heeft een lokale referendumverordening die rechten geeft aan burgers om referenda aan te vragen. (Er bestaat geen actuele lijst van deze gemeenten.) Deze laten doorgaans referenda toe over (voor)genomen besluiten van de gemeenteraad. Gemeenten mogen op referendumgebied alles regelen wat ze willen, echter de Grondwet en de Gemeentewet verbiedt bindende referenda en verplicht gemeenten om de vrijheid te houden om afzondelijke referendumaanvragen af te wijzen - het "zonder last en ruggespraak". Enkele gemeenten - Amsterdam, Nijmegen en Oosterhout - hebben een referendum op volksinitiatief (burgers kunnen referenda aanvragen over door henzelf geschreven voorstellen). Kijk voor Amsterdam op www.amsterdamsinitiatief.nl. Tot en met eind 2006 vonden 131 gemeentelijke referenda plaats, waarvan 7 in Amsterdam.
Op provinciaal niveau hebben alleen Noord-Holland, Friesland en Zeeland een referendumverordening. Deze zijn vergelijkbaar met de verordeningen op gemeentelijk niveau. Er vond nog nooit een provinciaal referendum plaats.
|
