Parool, 06-03-2010

'Referendum IJsland steun voor democratie'

REYKJAVIK - Het referendum zaterdag in IJsland over een plan om miljarden te betalen aan de Britse en Nederlandse overheden vanwege het faillissement in 2008 van een IJslandse bank, is ''een belangrijke verdediging van de democratie tegen de belangen van financiële markten''. Dit zei zaterdag de president van het eiland, Olafur Ragnar Grimsson.

''In de afgelopen twintig tot dertig jaar werd de markt allesbepalend en de democratie werd opzij geschoven. Mijn conclusie is dat men, in voor- of tegenspoed, voor democratie moet kiezen als men de keuze heeft tussen de democratie of de financiële markten'', aldus Grimsson.

De normaal gesproken ceremoniële president van IJsland is in de affaire Icesave op het politieke toneel gesprongen en voor veel IJslanders een held geworden. Hij weigerde plotseling een overeenkomst te tekenen die de IJslandse regering met Den Haag en Londen had gesloten en die in december door het parlement was goedgekeurd. Grimsson liet over de overeenkomst een referendum houden. Het eerste referendum sinds de onafhankelijkheid in 1944. Daarmee wordt deze 'deal' zaterdag vrijwel zeker verworpen.

De overeenkomst gaat om de betaling van 3,8 miljard euro door het bijna 320.000 inwoners tellende IJsland aan de Britse en Nederlandse regeringen. Die hebben spaarders, die geld verloren met de ineenstorting eind 2008 van de internetspaarbank Icesave - een onderdeel van de IJslandse bank Landsbanki - de gedupeerden vrijwel schadeloosgesteld. Maar Den Haag en Londen willen dat geld nu terugzien. De IJslandse regering heeft de bank tijdens de kredietcrisis in oktober 2008 genationaliseerd.

Grimsson meende dat het referendum van zaterdag al een belangrijk positief effect heeft gehad. De Britten en Nederlanders zijn volgens hem erdoor tot redelijker inzichten gekomen. Premier Johanna Sigurdardottir gelooft ook dat een voor IJsland betere afwikkeling nog mogelijk is, maar ze ziet geen verband met het in haar ogen ''nutteloze referendum''. Ze heeft zaterdag niet gestemd.