 |
Directe democratie
Wat is directe democratie
Directe democratie houdt in dat burgers, als zij dat willen, steeds politieke besluiten zelf kunnen nemen. Dit is niet strijdig met een parlementair stelsel. Echte referendumstaten als Zwitserland, Californie, Oregon enz. combineren een parlementair stelsel en scheiding van machten met een levendige directe democratie.
Waar bestaat directe democratie?
Zwitserland is het enige land ter wereld met een echt uitgewerkte directe democratie op nationaal niveau. Elke grondwetswijziging moet automatisch door de bevolking worden goedgekeurd. 50.000 Zwitsers kunnen een referendum aanvragen over een parlementaire wet, 100.000 personen kunnen een referendum aanvragen over een door henzelf geschreven voorstel. Er worden 4 jaarlijkse stemdagen gehouden waarop elke keer meerdere federale en kantonale en gemeentelijke referenda gehouden worden.
De helft van alle Amerikaanse deelstaten hebben ook zo'n even vergaand systeem, maar omdat er in de VS op federaal niveau geen enkele vorm van directe democratie bestaat blijven er toch veel bevoegdheden buiten het bereik van de bevolking. Californie wordt het vaakst genoemd. In sommige andere staten worden nog meer referenda gehouden maar Californie, maar in Californie gaan de campagnes er vaak het heetst aan toe.
Verschillende soorten referenda
| Adviserend referendum: |
Een niet-bindend referendum.
|
| Beslissend referendum: |
Een bindend referendum.
|
| Bindend referendum: |
Een referendum waarvan de overheid zich aan de uitslag moet houden.
|
| Consultatief referendum: |
Een niet-bindend referendum.
|
| Correctief referendum: |
Referendum waarmee kiezers zich kunnen uitspreken over een reeds door de overheid genomen beslissing, of over een beslissing die de overheid op het punt staat te nemen maar nog niet officieel vaststaat. Een correctief referendum is dus gericht op het tegenhouden of terugdraaien van een overheidsbeslissing.
|
| Decisoir referendum: |
Een bindend referendum.
|
| Facultatief referendum: |
Een raadplegend referendum.
|
| Niet-bindend referendum: |
Een referendum waarvan de overheid de uitslag naast zich neer mag leggen. Niet-bindende referenda worden ook wel 'raadgevende' of 'raadplegende' referenda genoemd, terwijl het in die gevallen eigenlijk gaat om een niet-bindend, raadgevend referendum resp. een niet-bindend, raadplegend referendum.
|
| Obligatoir referendum: |
Een verplicht referendum.
|
| Plebisciet: |
Een raadplegend referendum.
|
| Raadgevend referendum: |
Een referendum dat op initiatief van de burgers wordt gehouden. Raadgevende referenda kunnen zowel bindend als niet-bindend zijn.
|
| Raadplegend referendum: |
Een referendum dat op initiatief van de overheid wordt gehouden. De uitslag van kan in principe bindend of niet-bindend zijn. Omdat deze veelal niet-bindend zijn, wordt de term 'raadplegend referendum' ook gebruikt in gevallen waarin het om precies te zijn om een niet-bindend, raadplegend referendum gaat.
|
| Verplicht referendum: |
Een referendum dat op grond van de wet gehouden moet worden, bijvoorbeeld als in een wet is geregeld dat een grondwetswijziging of het afstaan van bevoegdheden aan internationale instellingen op deze manier aan het volk voorgelegd moet worden.
|
| Volksinitiatief: |
Een referendum over een door burgers geagendeerd voorstel of onderwerp. De uitslag van een volksinitiatief kan bindend of niet-bindend zijn. |
|
