Nederlandse politici over directe democratie

"Als er weer iets komt dat ook maar enigszins lijkt op wat vorig jaar het Grondwettelijk Verdrag [van de Europese Unie] heette, dan zal dat wéér via een referendum moeten lopen."
- Wouter Bos, PvdA-leider, juli 2006

"Het zou natuurlijk veel beter zijn om referenda te houden die door de bevolking zijn geïnitieerd."

- Boris van der Ham, Tweede Kamerlid, n.a.v. het referendum over de EU-grondwet

"Deze discussie is juist een bewijs dat referenda nodig zijn. Eens in de vier jaar op een partij stemmen is niet genoeg."
- Wijnand Duyvendak, Tweede Kamerlid GroenLinks, na het referendum over de EU-grondwet

"Ik ben voor het referendum. Het is niet goed om te zeggen: ´betrek de burgers er alstublieft niet bij.´ Als het referendum gebruikt zou worden in Nederland, zou het ook gelden voor een beslissing als de uitbreiding van Europa."
- Dick Benschop, toenmalig staatssecretaris van Europese Zaken (PvdA), Berliner Zeitung, 20 september 2000

"… Ik denk dat er (op EU-niveau) vormen van directe democratie nodig zijn als breekijzer. Naast het kiezen van de voorzitter van de Commissie, zijn een Europees correctief referendum en een Europees volksinitiatief belangrijke wapens voor de burgers. Dat zal in theorie zo nu en dan tot een terugslag kunnen leiden. Het zou echter van hoogmoed getuigen om een politieke unie te bouwen op een gebrekkige democratie. …"
- Dick Benschop (Vrij Nederland, 12 mei 2001)

“[Kiezers] zijn verstandig genoeg. Zij worden wel in staat geacht on na zeer integrale beoordeling de partij van hun keuze aan te geven. Het zou de kloof tussen burgers en politiek eerder kleiner dan groter maken, want door de mogelijkheden van een correctief referendum is de overheid en zijn de partijen verplicht goede voorlichting te geven.”
- Minus Polak (VVD), oud-lid Raad van State, oud-lid Eerste Kamer (Vrijheid en Democratie, april 1996)

“[De mogelijkheid van een referendum kan] een preventieve en louterende werking op het openbaar bestuur hebben. Het dwingt de de volksvertegenwoordigers, de politieke partijen en de overheid hun afwegingen en keuzen expliciet te maken en burgers en organisaties eerder bij de besluitvorming te betrekken. Het noopt bestuurders en politici onder de kaasstolp van de bureaucratie vandaan te komen en in gewone mensentaal voortdurend uitleg te geven en verantwoording af te leggen over wat ze, waarom doen.”
- Jos van Kemenade, toenmalig Commisaris van de Koningin, Noord-Holland (Volkskrant, 24 maart 1997)

“Een referendum is een nuttig instrument. Voor politici gaat er een preventieve werking van uit. Je moet nog beter op je tellen passen.”
- Philippe Brood (VVD), staatsrechtsgeleerde, toenmalig Tweede-Kamerlid (inmiddels overleden)

“Geven we de burgers een wezenlijke stem in het kapittel of willen wij als regenten voortleven? (…) De voorstanders zullen openstaan voor de mogelijkheid dat de kiezers wijzigingen aanbrengen in wat wij, regenten, beslissen. De tegenstanders zijn de regenten die angstig zijn en het onaangenaam vinden als de kiezers in opstand komen.”
- Erik Jurgens, Eerste-Kamerlid (Pvda), in het Eerste-Kamerdebat over de Tijdelijke Referendumwet, juli 2001

“… door de hoge drempels, het quorum en de aantasting van de lokale autonomie (is) mogelijk het enige effect van dit wetsvoorstel de opname van het woord ‘referendum’ in onze wetboeken.”
- Femke Halsema, Tweede-Kamerlid (GroenLinks), bij de stemming over de Tijdelijke Referendumwet, februari 2001

“… men (heeft) er niet veel van gebakken. Ondanks dat het slechts een raadplegend en niet bindend referendum is, gelden toch dezelfde en voor ons onaanvaardbare hoge drempels die aan een bindend referendum gesteld zijn. Belachelijk hoge drempels …”
- Agnes Kant, Tweede-Kamerlid (SP), bij de stemming over de Tijdelijke Referendumwet, februari 2001