Begrippenlijst

Adviserend referendum: Een niet-bindend referendum, waarvan de uitslag genegeerd kan worden door de politiek.

Beslissend referendum: Een referendum waarvan de uitslag altijd door de overheid uitgevoerd moet worden.

Bindend referendum: Hetzelfde als een beslissend referendum.

Boycotactie: Als een referendum met opkomstdrempel gehouden wordt, en tegenstanders van het referendum dreigen te verliezen, heeft het voor hen soms zin om een boycotactie te organiseren. Men roept op om niet te gaan stemmen zodat het referendum ongeldig wordt verklaard. Eén van de vele redenen om geen opkomstdrempels in te voeren.

Consultatief referendum: Hetzelfde als een adviserend referendum.

Correctief referendum: Een door burgers aangevraagd referendum over een aangenomen wet/verordening of een genomen besluit. Het doel van de burgers die het referendum aanvroegen, is het terugdraaien van het besluit.

Directe democratie: Een politiek systeem waarin burgers hun medebeslissingsrecht direct uitoefenen, via bijvoorbeeld referenda, in plaats van indirect via verkiezingen. Een directe democratie kan heel goed met een club van verkozenen (parlement) worden gecombineerd, sterker, de combinatie van parlement met uitgewerkt referendumsysteem werkt juist heel goed.

Facultatief referendum: Een referendum dat gehouden wordt nadat burgers handtekeningen hebben ingezameld (dat, met andere woorden, niet automatisch gehouden wordt). Het tegenovergestelde van een obligatoir of verplicht referendum.

Handtekeningendrempel: Het minimum aantal handtekeningen of andere ondersteuningsverklaringen die de organisatoren van een referendumaanvraag moeten verzamelen om het referendum te verkrijgen.

Obligatoir referendum: Een referendum dat op grond van de wet gehouden moet worden (in Zwitserland moeten bijvoorbeeld alle grondwetswijzigingen verplicht aan de burgers worden voorgelegd).

Opkomstdrempel: Drempel voor de geldigheid van een referendumuitslag; als bijvoorbeeld minder dan 50% van de kiezers komt stemmen, is het referendum ongeldig. Opkomstdrempels zouden geheel vermeden moeten worden omdat ze boycotacties uitlokken en de minderheid hun zin geven terwijl de meerderheid net nakijken heeft.

Qourum: Hetzelfde als een opkomstdrempel.

Raadplegend referendum: Een term die in de Nederlandse politiek gebruikt wordt: een niet-bindend referendum dat door de Tweede Kamer, Provinciale Staten of een gemeenteraad wordt uitgeschreven (‘de politiek raadpleegt burgers’).

Raadgevend referendum: Een term die in de Nederlandse politiek gebruikt wordt: een niet-bindend referendum dat door burgers is aangevraagd via handtekeningeninzameling (‘burgers geven raad aan de politiek’).

Verplicht referendum: Hetzelfde als een obligatoir referendum.

Volksinitiatief: Een referendum over een door burgers aangedragen onderwerp. Het kernstuk van een directe democratie.